W mrocznych zakamarkach cyfrowej ery, gdzie ludzkie więzi rozciągnięte są do granic wytrzymałości na światłowodach obojętności, rodzi się nowa, przerażająca plaga. Syndrom Nokturnalnej Pustki Komunikacyjnej (SNPK) – tak eksperci z Międzynarodowego Instytutu Etyki Komunikacyjnej w Genewie ochrzcili stan paraliżującego lęku, który ogarnia jednostkę, gdy jej partner udaje się na spoczynek bez fundamentalnego, cywilizacyjnego gestu: wiadomości z życzeniem dobrej nocy. Czy ten z pozoru błahy komunikat jest ostatnim bastionem przyzwoitości w świecie zdominowanym przez efemeryczne relacje? Czy jego brak to cichy zwiastun apokalipsy związku?

Każdy, kto choć raz w życiu odpakowywał świeżutki, lśniący kawałek krzemu, zna ten moment. To niemal religijne przeżycie. Przecinasz plombę, uchylasz wieczko pudełka, a do twoich nozdrzy dociera ON – niepowtarzalny, syntetyczny bukiet zapachowy nowego sprzętu. Mieszanka plastiku, laminatu i chińskiej fabryki. Zawsze myślałem, że to po prostu efekt uboczny procesu produkcyjnego. Ot, zapach postępu. Jak bardzo się myliłem. Najnowsze badania rzucają na tę kwestię zupełnie nowe, szokujące światło.

Międzynarodowy zespół badawczy z Instytutu Neuro-Elektroniki Stosowanej w Zurychu (INESZ) opublikował właśnie raport, który może wywrócić do góry nogami całą branżę technologiczną. Okazuje się, że ten charakterystyczny zapach to nie przypadek, a precyzyjnie zaprojektowana mieszanka lotnych związków organicznych, nazwana przez naukowców „Kompleksem Wonaldehydowym RTX-40”. I, co gorsza, ma ona silne właściwości uzależniające.

W dobie wszechobecnej optymalizacji i dążenia do maksymalnej wydajności, gmina Równy Krok postanowiła pójść o krok dalej – dosłownie. Nowa uchwała rady gminy, nosząca dumną nazwę “Ustawy o Optymalizacji Ruchu Pieszego”, wprowadza sztywne normy dotyczące prędkości, z jaką mieszkańcy mogą poruszać się po chodnikach. Czy zwykły spacer do sklepu stanie się wkrótce wyścigiem z czasem i literą prawa?

Pamiętacie czasy, gdy inwestowanie na giełdzie kojarzyło się z siwym panem w szelkach, krzyczącym do słuchawki telefonu w zadymionym biurze maklerskim? Te czasy odeszły do lamusa szybciej niż oprocentowanie lokat bankowych. Dziś, aby zostać „wilkiem z Wall Street”, wystarczy smartfon, kciuk i aplikacja, która wita nas deszczem konfetti po zakupie akcji za równowartość dużej pizzy. Witajcie w erze grywalizacji finansów, gdzie każdy z nas może poczuć dreszczyk emocji, zdobywając odznaki za „dywersyfikację portfela” i awansując na kolejne „poziomy inwestora”. Tylko czy w tej grze na pewno to my wygrywamy?

W epoce, w której ludzkość z dumą zdeponowała swój zbiorowy intelekt w chmurze, a kompasem naszej kulturowej nawigacji stał się kciuk przesuwający ekran, dokonuje się cicha, acz monumentalna tragedia. Oto ona: śmierć przypadku. Zgon artystycznej serendipity. Codziennie, z precyzją szwajcarskiego zegarmistrza i empatią kata, bezosobowy byt, znany jako „algorytm rekomendacji”, zamyka kolejne drzwi percepcji, budując wokół nas idealnie wygłuszoną celę naszych własnych upodobań. Sprawia, że przestajemy być odkrywcami, a stajemy się wiecznymi turystami w muzeum luster, w którym każda wystawa jest tylko kolejnym odbiciem nas samych.

Czy w tej złotej klatce komfortu, w tej symfonii echa, słyszymy jeszcze cokolwiek poza melodią, którą sami sobie niegdyś zanuciłiliśmy?

W dzisiejszym felietonie z cyklu „Co nam urosło, co nam spadło” przyjrzymy się zjawisku, które niczym dobrze oprocentowana lokata rośnie w siłę w naszych portfelach i umysłach. Urosła nam bowiem wiara w „side hustle”, czyli dodatkowe zajęcie, które ma nas uczynić finansowymi baronami na pół etatu. Spadła natomiast, co ciekawe, średnia liczba przespanych godzin i zdolność do odczuwania radości w niedzielne popołudnie.

Kultura „hustle” obiecuje nam niezależność, elastyczność i strumień gotówki płynący wartko niczym środki z funduszu spójności. W teorii, zmieniamy pasję w dochód, a wolny czas w inwestycję. Zostajemy prezesami własnej, jednoosobowej korporacji, której siedziba mieści się w plecaku z jedzeniem lub na tylnym siedzeniu ośmioletniego kompaktu. Brzmi jak sen? Owszem, najczęściej ten, z którego budzimy się bardziej zmęczeni niż przed pójściem spać.

Siedzisz na zebraniu w pracy, szef przynudza o targetach, a Ty nagle czujesz to charakterystyczne, delikatne drżenie w dłoniach, jakbyś właśnie zaliczył idealny headshot. Albo otwierasz słoik z ogórkami i Twój palec wskazujący mimowolnie napina się, szukając oporu triggera. Spokojnie, nie oszalałeś. To nie pierwsze objawy obłędu, a dowód na to, że jesteś na wyższym szczeblu ewolucji. Naukowcy nazwali to zjawisko: Syndromem Fantomowego Kontrolera (SFK).

Przez lata gracze zgłaszali te dziwne dolegliwości na forach internetowych, ale byli zbywani śmiechem i radami, by „częściej wychodzić na dwór”. Koniec z tym! Międzywydziałowy Instytut Neurokognitywistyki i Haptyki Stosowanej w Pcimiu Dolnym wziął sprawę na warsztat i wyniki ich badań są, delikatnie mówiąc, wstrząsające. Okazuje się, że SFK to nie choroba, a… superpower.

Czy zastanawiałaś się kiedyś, siedząc przy biurku, dlaczego otacza cię ta agresywna, niemal chirurgiczna biel? Kartki w drukarce, notatniki, oficjalne pisma – wszystko lśni sterylną czystością. Wmówiono nam, że to symbol profesjonalizmu i porządku. A co, jeśli powiem ci, że ta wszechobecna biel jest w rzeczywistości starannie zaprojektowaną bronią w cichej wojnie o nasze wibracje i spokój ducha? Starożytni skrybowie znali prawdę, a my toniemy w wybielonym kłamstwie.

Współczesna cywilizacja, w swej nieustannej pogoni za pozorną sprawiedliwością i algorytmiczną precyzją, dotarła do punktu, w którym nawet najbardziej fundamentalne akty ludzkiej interakcji poddawane są bezdusznej analityce. Kiedyś zwieńczeniem spotkania, czy to przyjacielskiego, czy romantycznego, był gest – akt wzięcia na siebie odpowiedzialności, symbol hojności i fundament budowanej relacji. Dziś coraz częściej jesteśmy świadkami sceny iście dantejskiej: na stole ląduje rachunek, a wraz z nim nad zgromadzonymi zawisa widmo kalkulatora w telefonie. To nie jest zwykła księgowość. To objaw groźnej choroby społecznej, którą Instytut Etyki Stosowanej zidentyfikował jako Syndrom Fakturowej Frakcjonizacji (SFF).

SFF manifestuje się patologiczną potrzebą rozliczania każdej złotówki, każdego grosza, jak gdyby relacja międzyludzka była jedynie transakcją handlową, a wspólny posiłek audytem wzajemnych zobowiązań. Czy naprawdę stoimy na krawędzi epoki, w której gest uregulowania wspólnego rachunku zostanie uznany za nieodpowiedzialną rozrzutność, a prośba o „osobne paragony” stanie się nowym wyznaniem wiary w indywidualizm?

Światła gasną, napisy końcowe płyną po ekranie niczym epitafium dla właśnie przeżytej historii. Na scenie aktorzy kłaniają się po raz ostatni, a ich ukłon zawisa w powietrzu gęstym od niewypowiedzianych emocji. I wtedy nastaje ona. Nie burza oklasków, nie zbiorowy krzyk katharsis. Nastaje cisza. Przerywana jedynie szelestem kurtek i nerwowym podświetleniem ekranów telefonów, na których palce już szukają drogi ucieczki do innej rzeczywistości. Czy to, czego jesteśmy świadkami, to koniec spektaklu, czy może koniec widza jako aktywnego uczestnika rytuału?