Finansowy 'Level Up': Czy Aplikacje Inwestycyjne Zmienią Cię w Warrena Buffetta, Czy Tylko w Uzależnionego od Powiadomień?

Pamiętacie czasy, gdy inwestowanie na giełdzie kojarzyło się z siwym panem w szelkach, krzyczącym do słuchawki telefonu w zadymionym biurze maklerskim? Te czasy odeszły do lamusa szybciej niż oprocentowanie lokat bankowych. Dziś, aby zostać „wilkiem z Wall Street”, wystarczy smartfon, kciuk i aplikacja, która wita nas deszczem konfetti po zakupie akcji za równowartość dużej pizzy. Witajcie w erze grywalizacji finansów, gdzie każdy z nas może poczuć dreszczyk emocji, zdobywając odznaki za „dywersyfikację portfela” i awansując na kolejne „poziomy inwestora”. Tylko czy w tej grze na pewno to my wygrywamy?

Nasz comiesięczny przegląd zaczniemy od krótkiego spojrzenia na portfel przeciętnego Kowalskiego w dobie cyfrowej rewolucji. W felietonie „Co nam urosło, co nam spadło” przyglądamy się dziś nowym zjawiskom.

Co nam urosło?

• Poziom dopaminy: Badania Międzywydziałowego Instytutu Neuroekonomii Behawioralnej (MINB) dowodzą, że dźwięk notyfikacji o „udanym zakupie akcji” aktywuje w mózgu te same ośrodki przyjemności, co znalezienie ostatniego wolnego miejsca parkingowego pod supermarketem w sobotę. Wzrost o 300% w skali miesiąca.
• Poczucie kontroli nad rynkiem: Po obejrzeniu trzech filmików na YouTube i zakupie ułamka akcji Tesli, 78% użytkowników aplikacji czuje się kompetentnymi analitykami finansowymi. To wzrost o 2 punkty procentowe w stosunku do osób, które przeczytały nagłówek artykułu o inflacji.
• Kolekcja wirtualnych odznak: Średnio 4 na 5 początkujących graczy giełdowych posiada już odznakę „Pierwszy Krok”, „Mały Miś Inwestor” oraz „Odważny Ryzykant” (przyznawaną za zakup akcji spółki produkującej wegańskie parówki dla chomików).

Co nam spadło?

• Cierpliwość: Średni czas utrzymywania aktywa w portfelu skrócił się z kilku lat do okresu między poranną kawą a drugim śniadaniem. Długoterminowa strategia inwestycyjna jest dziś postrzegana jako relikt przeszłości, niczym telefon stacjonarny.
• Realna stopa zwrotu: Po odliczeniu prowizji, opłat za przewalutowanie i kosztów leczenia nerwicy wywołanej ciągłym obserwowaniem wykresów, portfel statystycznego „gracza” kurczy się szybciej niż lody na słońcu.
• Poziom zrozumienia ryzyka: Wizja „łatwego zysku” i interfejs przypominający grę mobilną skutecznie maskują fakt, że na giełdzie można stracić pieniądze. Prawdziwe pieniądze. Te, za które kupuje się chleb i opłaca rachunki.

Problem polega na tym, że aplikacje te, projektowane przez speców od psychologii i marketingu, mistrzowsko wykorzystują nasze słabości. Jak twierdzi dr Hieronim Chytry z Katedry Inżynierii Użyteczności Finansowej, „interfejsy te są zaprojektowane tak, by maksymalizować zaangażowanie, a niekoniecznie zysk użytkownika. Kolorowe wykresy, rankingi znajomych i powiadomienia push tworzą iluzję gry, w której każda transakcja to nowa misja”.

Skutek jest taki, że zamiast budować solidny, zdywersyfikowany portfel na emeryturę, wielu z nas uprawia nerwowy day trading, próbując „pokonać rynek” między jednym spotkaniem na Zoomie a drugim. To nie jest inwestowanie, to jest finansowe kasyno z lepszym PR-em. Prawdziwa gra nie toczy się na ekranie smartfona, ale o naszą finansową przyszłość. I w tej grze nie ma opcji „continue” po utracie wszystkich żyć, czyli oszczędności. Zanim więc klikniesz „kup” zwabiony kolejną błyszczącą animacją, zadaj sobie jedno pytanie: czy budujesz swoje bogactwo, czy tylko nabijasz punkty w cudzej grze?