Biznes

W erze cyfrowego nomadyzmu i wszechobecnych aplikacji obiecujących elastyczność, termin „gig economy”, czyli nasza rodzima „ekonomia koncertowa”, brzmi jak aria wolności dla uszu zmęczonego korporacyjnym rygorem pracownika. Obraz prezesa własnego losu, pracującego z hamaka na Bali za pomocą jednego smartfona, stał się nowym Świętym Graalem rozwoju osobistego. Jednakże, jak wskazują najnowsze analizy Instytutu Finansów Stosowanych i Rozczarowań (IFSiR), za tą lśniącą fasadą kryje się często prozaiczna walka o przetrwanie, w której jedyną elastycznością jest ta w naszym kręgosłupie, od schylania się po kolejne nisko płatne zlecenia.

Czy zatem jesteśmy świadkami rewolucji na rynku pracy, która uwolni nas z okowów etatu, czy raczej bierzemy udział w masowym eksperymencie, którego celem jest sprawdzenie, jak nisko można zbić stawkę za godzinę, zanim pracownik zorientuje się, że dopłaca do interesu? W moim cyklicznym felietonie „Co nam urosło, co nam spadło” przyjrzymy się dziś, co tak naprawdę rośnie w ekonomii koncertowej – nasza niezależność czy raczej stan naszego zadłużenia.

W dzisiejszym felietonie z cyklu „Co nam urosło, co nam spadło” przyjrzymy się zjawisku, które niczym dobrze oprocentowana lokata rośnie w siłę w naszych portfelach i umysłach. Urosła nam bowiem wiara w „side hustle”, czyli dodatkowe zajęcie, które ma nas uczynić finansowymi baronami na pół etatu. Spadła natomiast, co ciekawe, średnia liczba przespanych godzin i zdolność do odczuwania radości w niedzielne popołudnie.

Kultura „hustle” obiecuje nam niezależność, elastyczność i strumień gotówki płynący wartko niczym środki z funduszu spójności. W teorii, zmieniamy pasję w dochód, a wolny czas w inwestycję. Zostajemy prezesami własnej, jednoosobowej korporacji, której siedziba mieści się w plecaku z jedzeniem lub na tylnym siedzeniu ośmioletniego kompaktu. Brzmi jak sen? Owszem, najczęściej ten, z którego budzimy się bardziej zmęczeni niż przed pójściem spać.

W erze cyfrowej rewolucji, tradycyjny etat, niczym relikt przeszłości, ustępuje miejsca lśniącej obietnicy samozatrudnienia. Oto ona – freelance’owa utopia! Kraina mlekiem i płynnością finansową płynąca, gdzie każdy jest kapitanem własnego okrętu, prezesem jednoosobowego zarządu i dyrektorem kreatywnym swojego losu. Z najnowszego raportu Międzygalaktycznego Instytutu Badań nad Elastycznością Zatrudnienia (MIBnEZ) wynika, że 9 na 10 freelancerów odczuwa wzrost poziomu wolności, definiowanej jako „możliwość wyboru, z której strony kanapy pracować”. Czyż to nie jest szczyt korporacyjnych marzeń?

Koniec z uciskiem szefa, koniec ze sztywnymi godzinami pracy, koniec z jałową kawą z biurowego ekspresu. Zamiast tego mamy elastyczność, niezależność i kawę z własnej, rzemieślniczej palarni (na którą zarabiamy, realizując trzecie zlecenie o drugiej w nocy). Ale czy za tą fasadą nieograniczonych możliwości nie kryje się przypadkiem cyfrowy folwark, w którym sami sobie jesteśmy panem, batem i wołem roboczym?

“Rzuć korpo, zacznij żyć swoją pasją!” – to hasło, niczym finansowy syreni śpiew, wabi tysiące Polaków na mielizny samozatrudnienia. Internetowi guru od “optymalizacji życia” obiecują złote góry za przekształcenie niedzielnego lepienia garnków czy wieczornego kodowania w dochodowy “side hustle”. Wizja jest kusząca: pracujesz, kiedy chcesz, robisz to, co kochasz, a przelewy same spływają na konto. Ale czy za tą fasadą nieograniczonej wolności nie kryje się przypadkiem umowa o dzieło z własnym wypaleniem? Sprawdzamy, czy monetyzacja hobby to faktycznie bilet do finansowego raju, czy raczej zaproszenie na maraton, w którym meta jest zawsze o jeden projekt dalej.

W dobie globalnego ocieplenia, kryzysu klimatycznego i nawałnicy ekologicznych aktywistów, każdemu z nas zależy, by choćby własnym portfelem dołożyć cegiełkę do lepszego jutra. Banki i fundusze inwestycyjne, niczym wytrawni łowcy trendów, zwęszyły ten nastrój i z impetem weszły na rynek z ofertą ‘zielonych lokat’, ’eko-funduszy’ i ‘zrównoważonych portfeli’. Kto z nas nie chciałby zarabiać, jednocześnie ratując niedźwiedzie polarne?

Problem, drodzy Państwo, pojawia się, gdy okazuje się, że pod płaszczykiem szczytnych idei często kryją się stare, dobre mechanizmy pompowania kapitału, okraszone tylko nowym, zielonym logo. Jak mawiają w Instytucie Badań nad Zjawiskami Paranormalno-Ekonomicznymi im. Stanisława Anioła, ‘Nie wszystko złoto, co się świeci na zielono’.