Gig Economy

W erze cyfrowego nomadyzmu i wszechobecnych aplikacji obiecujących elastyczność, termin „gig economy”, czyli nasza rodzima „ekonomia koncertowa”, brzmi jak aria wolności dla uszu zmęczonego korporacyjnym rygorem pracownika. Obraz prezesa własnego losu, pracującego z hamaka na Bali za pomocą jednego smartfona, stał się nowym Świętym Graalem rozwoju osobistego. Jednakże, jak wskazują najnowsze analizy Instytutu Finansów Stosowanych i Rozczarowań (IFSiR), za tą lśniącą fasadą kryje się często prozaiczna walka o przetrwanie, w której jedyną elastycznością jest ta w naszym kręgosłupie, od schylania się po kolejne nisko płatne zlecenia.

Czy zatem jesteśmy świadkami rewolucji na rynku pracy, która uwolni nas z okowów etatu, czy raczej bierzemy udział w masowym eksperymencie, którego celem jest sprawdzenie, jak nisko można zbić stawkę za godzinę, zanim pracownik zorientuje się, że dopłaca do interesu? W moim cyklicznym felietonie „Co nam urosło, co nam spadło” przyjrzymy się dziś, co tak naprawdę rośnie w ekonomii koncertowej – nasza niezależność czy raczej stan naszego zadłużenia.

Witajcie w cotygodniowym przeglądzie kondycji naszych portfeli, znanym szerzej jako „Co nam urosło, co nam spadło”. Dziś na warsztat biorę zjawisko, które niczym finansowy crossfit, obiecuje rzeźbę budżetu i elastyczność godną olimpijskiego gimnastyka. Mowa o „gig economy”, czyli, tłumacząc na nasze, ekonomii fuchy. W teorii brzmi to jak sen neoliberała: jesteś swoim własnym szefem, pracujesz kiedy chcesz, a pieniądze płyną strumieniem szerszym niż Wisła po roztopach. W praktyce? Cóż, strumień ten często ma głębokość kałuży po letnim deszczu.

Zgodnie z najnowszym raportem Instytutu Badań nad Elastycznością Portfela (IBnEP), aż 78% ankietowanych „niezależnych kontraktorów” przyznało, że ich głównym benefitem pracowniczym jest możliwość płakania w zaciszu własnego samochodu między jednym a drugim zleceniem. To imponujący wzrost o 15 punktów procentowych w stosunku do pracowników etatowych, którzy na ogół muszą chować się w firmowej toalecie. Czy to właśnie ta mityczna wolność, o której tyle słyszymy?

W erze cyfrowej rewolucji, tradycyjny etat, niczym relikt przeszłości, ustępuje miejsca lśniącej obietnicy samozatrudnienia. Oto ona – freelance’owa utopia! Kraina mlekiem i płynnością finansową płynąca, gdzie każdy jest kapitanem własnego okrętu, prezesem jednoosobowego zarządu i dyrektorem kreatywnym swojego losu. Z najnowszego raportu Międzygalaktycznego Instytutu Badań nad Elastycznością Zatrudnienia (MIBnEZ) wynika, że 9 na 10 freelancerów odczuwa wzrost poziomu wolności, definiowanej jako „możliwość wyboru, z której strony kanapy pracować”. Czyż to nie jest szczyt korporacyjnych marzeń?

Koniec z uciskiem szefa, koniec ze sztywnymi godzinami pracy, koniec z jałową kawą z biurowego ekspresu. Zamiast tego mamy elastyczność, niezależność i kawę z własnej, rzemieślniczej palarni (na którą zarabiamy, realizując trzecie zlecenie o drugiej w nocy). Ale czy za tą fasadą nieograniczonych możliwości nie kryje się przypadkiem cyfrowy folwark, w którym sami sobie jesteśmy panem, batem i wołem roboczym?