Krytyka Społeczna

W epoce, gdy algorytmy korygują każdą fałszywą nutę, a cyfrowe duble pozwalają na wygładzenie najmniejszego drżenia głosu aktora, stoimy na krawędzi ostatecznej sterylizacji ludzkiego ducha. Z zapartym tchem śledzimy spektakle tak doskonałe, że aż martwe, uwięzione w próżni własnej bezbłędności. Gdzie podziała się chropowatość egzystencji, ta jedyna szczelina, przez którą – jak pisał Leonard Cohen – wnika światło? Wspominając dziś postać Konstantego Kiksa, zapomnianego reżysera i teoretyka „estetyki uchybienia”, pytamy o sens sztuki, która przestała krwawić na rzecz lśnienia czystego krzemu.

Otwieramy nową powieść, czujemy zapach świeżej farby drukarskiej, ten specyficzny aromat obietnicy, i nagle – na trzeciej stronie, samotny jak latarnia na pustkowiu – on. Epigraf. Cytat z Heideggera, wers z zapomnianego perskiego mistyka albo, w wersji dla ambitnych, fragment partytury Stockhausena. Przebiegamy go wzrokiem, czując lekkie ukłucie intelektualnego winy, po czym pędzimy dalej, ku akcji, ku dialogom, ku konsumpcji treści. Czy epigraf stał się jedynie drogim krawatem u szyi literackiego trupa?

Żyjemy w epoce, w której biblioteka domowa przestała być świadectwem intelektualnych podróży, a stała się elementem scenografii. Regał, niegdyś chaotyczny wszechświat myśli, dziś przypomina paletę barw Pantone, starannie dobraną pod kolor zasłon i dywanu. Książki, te papierowe naczynia duszy, układane są grzbietami nie według alfabetu autorów, lecz według gradientu odcieni. Z przerażeniem, graniczącym z artystycznym katharsis, obserwuję to zjawisko, zadając sobie pytanie: czy w erze estetyzacji wszystkiego, akt czytania nie został ostatecznie zredukowany do aktu pozowania?