Muzyka

Pamiętacie ten dreszcz? Ten moment, gdy igła gramofonu opadała na winyl, a z głośników, zamiast pojedynczego strzału dopaminy, zaczynała snuć się opowieść? Opowieść tkana z dźwięków, pauz i niedopowiedzeń, która wymagała od nas uwagi, cierpliwości i całych czterdziestu minut życia. Dziś, w epoce cyfrowego fast foodu, ta narracyjna uczta została zastąpiona przez szwedzki stół playlist, gdzie każdy utwór jest tylko samotnym, wyrwanym z kontekstu kęsem. Żegnamy album konceptualny, ostatni bastion muzycznej powieści, zamordowany z zimną krwią przez tyranię algorytmu.

Pamiętam ten niemal liturgiczny gest. Drżącymi z ekscytacji palcami uwalniałem książeczkę z plastikowych szczęk pudełka CD. Jej zapach – mieszanina farby drukarskiej i nadziei – był preludium do muzycznej uczty. Lecz zanim pierwszy dźwięk wibrującej membrany głośnika przeniknął powietrze, następował rytuał najważniejszy: lektura podziękowań. Gęsty, często niemal nieczytelny makaron liter, w którym artysta kodował mapę swojego wszechświata. Był to intymny list do świata, szept wdzięczności rzucony w eter. Dziś, gdy muzyka jest strumieniem danych, a album plikiem na serwerze, ten szept zamienił się w głuche echo w cyfrowej pustce. Czy zagubiliśmy coś więcej niż tylko kilka linijek tekstu?

Pamiętacie ten moment? Ostatni utwór na płycie dobiega końca, wybrzmiewa finałowy akord, a na wyświetlaczu odtwarzacza CD pojawia się triumfalna cyfra oznaczająca całkowity czas trwania albumu. Lecz zamiast zatrzymać krążek, pozwalamy mu wirować dalej. I wtedy, po minucie, dwóch, a czasem i dziesięciu minutach grobowej ciszy, z głośników wypływa on – duch, szept, nieproszony gość na uczcie dźwięków. Ukryty utwór. Ten mały akt artystycznego terroryzmu, ostatni bastion tajemnicy w epoce pre-algorytmicznej, właśnie kona na naszych oczach. A my, zamiast zgotować mu pogrzeb z honorami, pozwalamy, by jego widmo zostało bezceremonialnie zeskrobane z cyfrowych archiwów przez bezduszne skrypty.

W epoce sonicznego bombardowania, gdzie każdy metr kwadratowy przestrzeni publicznej jest zbrojony playlistą korporacyjnego popu, a domowe zacisze drży od powiadomień, ludzkość dokonała wolty zdumiewającej. Zaczęliśmy masowo konsumować… ciszę. Platformy streamingowe, niegdyś bastiony decybeli, dziś pękają w szwach od playlist typu „Osiem godzin białego szumu” czy „Dźwięki opuszczonej biblioteki”. Czy to desperacka próba ucieczki, czy może, co gorsza, ostateczne sprowadzenie najgłębszej z kontemplacji do roli kolejnego produktu?