Nostalgia

Pamiętam ten niemal liturgiczny gest. Drżącymi z ekscytacji palcami uwalniałem książeczkę z plastikowych szczęk pudełka CD. Jej zapach – mieszanina farby drukarskiej i nadziei – był preludium do muzycznej uczty. Lecz zanim pierwszy dźwięk wibrującej membrany głośnika przeniknął powietrze, następował rytuał najważniejszy: lektura podziękowań. Gęsty, często niemal nieczytelny makaron liter, w którym artysta kodował mapę swojego wszechświata. Był to intymny list do świata, szept wdzięczności rzucony w eter. Dziś, gdy muzyka jest strumieniem danych, a album plikiem na serwerze, ten szept zamienił się w głuche echo w cyfrowej pustce. Czy zagubiliśmy coś więcej niż tylko kilka linijek tekstu?

Pamiętacie ten szept? Ten dyskretny, niemal nabożny szelest, gdy palce rozrywały kopertę, by odsłonić kartonik o gramaturze obiecującej więcej niż tylko informację. Zaproszenie. Nie powiadomienie, nie link, nie wpis w kalendarzu. Namacalny artefakt, prolog do wydarzenia, który zaczynał się w chwili, gdy listonosz wrzucił go do naszej skrzynki. Dziś skrzynki milczą, a ich cyfrowi kuzyni krzyczą notyfikacjami o wydarzeniach, które równie dobrze mogłyby być aktualizacją oprogramowania.

Według najnowszych, choć niepokojących danych Międzywydziałowego Instytutu Etyki Cyfrowej i Relacji Międzyludzkich (MIECiRM), ponad 87% zaproszeń w przestrzeni społecznej odbywa się dziś za pośrednictwem platform, które traktują nas jak węzły w sieci, a nie gości honorowych. Czy w pogoni za efektywnością, zamieniliśmy gest serca na kliknięcie myszy?

Pamiętacie ten moment? Ostatni utwór na płycie dobiega końca, wybrzmiewa finałowy akord, a na wyświetlaczu odtwarzacza CD pojawia się triumfalna cyfra oznaczająca całkowity czas trwania albumu. Lecz zamiast zatrzymać krążek, pozwalamy mu wirować dalej. I wtedy, po minucie, dwóch, a czasem i dziesięciu minutach grobowej ciszy, z głośników wypływa on – duch, szept, nieproszony gość na uczcie dźwięków. Ukryty utwór. Ten mały akt artystycznego terroryzmu, ostatni bastion tajemnicy w epoce pre-algorytmicznej, właśnie kona na naszych oczach. A my, zamiast zgotować mu pogrzeb z honorami, pozwalamy, by jego widmo zostało bezceremonialnie zeskrobane z cyfrowych archiwów przez bezduszne skrypty.