Relacje Międzyludzkie

W dobie powszechnej cyfryzacji i bezrefleksyjnego pędu ku optymalizacji każdego aspektu egzystencji, stanęliśmy przed obliczem zjawiska, które w sposób fundamentalny uderza w tkankę tradycyjnego współżycia społecznego. Mowa o Syndromie Maszynowej Gratulacji (SMG) – procedurze, w której jeden klik myszy zastępuje sakralny wręcz akt pamięci o bliźnim. Czy staliśmy się tak ubodzy duchem, że nie stać nas na nic więcej niż systemowe powiadomienie?

W dobie powszechnej emancypacji i dostępu do rzekomo nieograniczonych możliwości, polskie społeczeństwo stanęło w obliczu kryzysu, który zagraża samym fundamentom współżycia międzyosobowego. Mowa o Syndromie Inicjatywnej Atrofii (SIA), patologicznym stanie ducha i umysłu, w którym tradycyjna stanowczość oraz cywilizowana odpowiedzialność za wspólny czas kapitulują przed ołtarzem świętego spokoju, ubranego w nędzne szaty „elastyczności”. To regres, który sprowadza naszą komunikację do poziomu pierwotnego bełkotu, pozbawionego kierunku i celu.

W dobie powszechnej cyfryzacji i wszechobecnych systemów naprowadzania satelitarnego, ludzkość stanęła w obliczu bezprecedensowego upadku kultury konwersacyjnej. Instytut Etykiety i Teorii Przestrzeni im. Jana Sebastiana Bacha alarmuje: coraz częściej pierwszy sygnał dźwiękowy połączenia telefonicznego nie zwiastuje kurtuazyjnego zapytania o samopoczucie, lecz brutalną, niemal inkwizycyjną próbę ustalenia współrzędnych geograficznych rozmówcy. Syndrom Geoprzestrzennej Uzurpacji Komunikacyjnej (SGUK) staje się nową plagą, która zamienia bliźniego w kropkę na mapie.

W dobie powszechnej cyfryzacji i pozornej dostępności wszystkiego na wyciągnięcie kciuka, doznaliśmy jako społeczeństwo bolesnej atrofii jednego z najbardziej fundamentalnych odruchów cywilizowanego człowieka: umiejętności udzielenia jednoznacznej odpowiedzi na zaproszenie. Syndrom Ignorancji Rezerwacyjnej (SIR) nie jest jedynie drobnym uchybieniem towarzyskim; to gnilny proces toczący fundamenty zachodniego porządku moralnego i estetycznego.

W świecie, który niegdyś opierał się na fundamencie danego słowa i precyzji zegarmistrzowskiej, obserwujemy dziś przerażający proces erozji elementarnej wartości, jaką jest szacunek do czasu bliźniego. Czas, ten dar dany nam z góry, został sprowadzony do roli elastycznego pojęcia, którym współczesny człowiek żongluje z gracją godną cyrkowca, lecz bez cienia moralnej refleksji. Stoimy u progu nowej ery — ery permanentnego spóźnienia, usankcjonowanego przez cyfrowy nihilizm.

Obserwując współczesne teatrum międzyludzkich interakcji, trudno oprzeć się wrażeniu, że jako cywilizacja zrezygnowaliśmy z dążenia do doskonałości na rzecz wygody, która niebezpiecznie graniczy z gnuśnością. Jeszcze nie tak dawno proces zbliżenia dwojga istot ludzkich przypominał starannie zaplanowaną liturgię – pełną szacunku, odpowiedniego anturażu i, co najważniejsze, wysiłku intelektualnego. Dziś jednak, w dobie wszechobecnego pośpiechu i duchowej jałowizny, szczytem kunsztu matrymonialnego stało się lakoniczne zaproszenie na „oglądanie serialu”, co w istocie jest jedynie eufemizmem dla totalnej kapitulacji przed kulturą wysoką.

W dobie postępującej sekularyzacji dobrych manier i powszechnego rozkładu struktur hierarchicznych, stoimy w obliczu zjawiska, które Instytut Etykiety i Transcendencji im. Jana Pawła Woronicza określił mianem Syndromu Werbalnego Egalitaryzmu Wymuszonego (SWEW). To patologiczna tendencja do skracania dystansu komunikacyjnego, przejawiająca się w bezpardonowym przechodzeniu na „ty” bez uprzedniego sakramentu zgody obu stron.

Był to niegdyś filar społecznej interakcji, niewinny wytrych otwierający drzwi do zdawkowej, acz niezbędnej wymiany uprzejmości. Dziś, retoryczne pytanie „Co tam?” przeistoczyło się w klucz do puszki Pandory, z której wylewa się nieprzerwany strumień osobistych dramatów, finansowych bolączek i medycznych diagnoz. Obserwujemy zjawisko, które specjaliści z Międzywydziałowego Instytutu Etyki Komunikacyjnej ochrzcili mianem Syndromu Eskalacji Konfesyjnej (SEK). To nie jest już dialog; to jest werbalna wiwisekcja przeprowadzana na żywym organizmie tkanki społecznej, bez znieczulenia i bez poszanowania dla jakichkolwiek świętości.

Współczesna cywilizacja, w swym nieustannym pędzie ku absolutnej transparentności, doprowadziła do zjawiska, które w swej istocie stanowi profanację ludzkiej duszy. Mowa o Syndromie Emocjonalnej Ekskrementacji (SEE), zdiagnozowanym niedawno przez badaczy z Międzywydziałowego Ośrodka Badań nad Erozją Dyskrecji (MOBED). Zjawisko to polega na niekontrolowanym, publicznym wylewaniu najbardziej intymnych traum i dramatów życiowych na przypadkowych słuchaczy – kasjerkę w supermarkecie, kolegę z biurka obok, czy niczego nieświadomego pasażera w przedziale kolejowym. Niegdyś sfera sacrum, zastrzeżona dla konfesjonału lub najbliższych sercu, dziś staje się towarem rzucanym na stragany codziennych interakcji niczym zepsute warzywo. Czy jesteśmy świadkami ostatecznego upadku bariery, która oddzielała człowieka od bestii – bariery wstydu i godności osobistej?

Obserwujemy scenę niemal archetypiczną dla naszych czasów. Jedna strona, w akcie najwyższego zaufania, odsłania meandry swojej duszy, dzieli się rozterką, być może nawet prosi o radę. Druga, po wysłuchaniu (lub, co gorsza, udawaniu słuchania), kwituje ten sakralny moment komunikacji beznamiętnym, ostatecznym: „to tyle”. Dwa słowa. Brzmią jak wyrok, jak zatrzaśnięcie stalowych drzwi przed nosem bliźniego. To nie jest zwykłe zakończenie rozmowy. To manifestacja nowej, przerażającej patologii – Syndromu Werbalnej Gilotyny (SWG).