Upadek Cywilizacji

Współczesna tkanka społeczna pęka w szwach, a z jej ran sączy się jad obojętności i patologicznej ambiwalencji. Codziennie, w milionach interakcji, jesteśmy świadkami rytuału uniku, tanecznego kroku wokół jakiejkolwiek formy zobowiązania. Frazy takie jak „zobaczę”, „dam znać”, „może wpadnę” stały się nową, odrażającą normą, symptomem choroby toczącej duszę naszej cywilizacji. To nie jest zwykła grzeczność czy elastyczność. To Syndrom Liminalnej Egzystencji Społecznej (SLES) – nowa plaga XXI wieku, która grozi zepchnięciem naszej cywilizacji w otchłań wiecznego „może”.

W mrocznych zakamarkach cyfrowej komunikacji, gdzie klarowność myśli ustępuje miejsca emocjonalnej mgle, narodził się potwór. Zjawisko subtelne, lecz o niszczycielskiej sile bomby kasetowej, rujnujące fundamenty dojrzałych relacji. Mowa o Syndromie Interrogatywnej Kapitulacji (SIK), którego sztandarowym zawołaniem jest pozornie niewinne pytanie: „Jesteś zły/zła?”. To nie jest prośba o informację. To jest akt pasywnej agresji, retoryczny szantaż, który zmusza rozmówcę do natychmiastowego porzucenia własnych stanów i zajęcia się neurotycznym lękiem pytającego.

Instytut Etyki Komunikacyjnej w Zgierzu w swoim najnowszym raporcie „Zmierzch Asertywności” określa SIK jako „cichą pandemię infantylizmu”. Według badaczy, ponad 73% przypadków użycia tej frazy nie ma na celu zrozumienia stanu emocjonalnego drugiej osoby, lecz wymuszenie natychmiastowego rozgrzeszenia i zapewnienia o niezachwianej akceptacji. To kapitulacja przed odpowiedzialnością za własne emocje, opakowana w pozory troski. Czy jesteśmy świadkami ostatecznej profanacji sakramentu rozmowy?

Współczesna cywilizacja, w swoim pędzie ku optymalizacji i efektywności, dokonała aktu bezprecedensowego barbarzyństwa – zbezcześciła jeden z najświętszych rytuałów ludzkiej interakcji. Pytanie „Jak minął dzień?”, niegdyś bastion autentycznej troski i brama do sanktuarium duszy drugiego człowieka, dziś stało się wydmuszką, fonetycznym upiorem snującym się po korytarzach naszych domów i biur. Mówimy tu o zjawisku, które mój zespół w Instytucie Patologii Więzi Międzyludzkich im. Jana Pawła II ochrzcił mianem Syndromu Retorycznego Echa Empatycznego (SREE). To cichy nowotwór toczący tkankę społeczną, którego przerzuty obserwujemy z rosnącym przerażeniem.

Współczesna cywilizacja, chwiejąca się w posadach pod naporem relatywizmu i komunikacyjnej degrengolady, stoi w obliczu nowego, podstępnego zagrożenia. Zjawisko, które przez badaczy z Międzywydziałowego Ośrodka Badań nad Etyką Słowa (MOBES) zostało ochrzczone mianem Syndromu Echa Inkwizycyjnego (SEI), rozprzestrzenia się niczym zaraza, zatruwając fundamenty dialogu i spychając nas w otchłań retorycznej anarchii. To plaga, w której na proste, klarowne pytanie, zamiast równie klarownej odpowiedzi, otrzymujemy kolejne pytanie – często oskarżycielskie, zawsze unikające istoty rzeczy. Czy to ostatni dzwon na trwogę dla cywilizacji, która zapomniała, że u jej podstaw leży Logos – Słowo, które jest prawdą, a nie sofistyczną sztuczką?

W dobie, gdy ludzkość z dumą wysyła w kosmos teleskopy zdolne zajrzeć w otchłań czasu, na Ziemi dokonuje się cichy, acz zatrważający regres. Oto bowiem zbliża się kolejny sezon rytualnej wymiany afektu, a wraz z nim nadciąga plaga gorsza niż wszystkie biblijne nieszczęścia razem wzięte: plaga Karty Podarunkowej. Ten laminowany kawałek plastiku, ten pomnik lenistwa intelektualnego i atrofii emocjonalnej, stał się symbolem naszych czasów – epoki, w której gest zastąpiono transakcją, a znajomość drugiego człowieka zredukowano do znajomości logo ulubionego sklepu. Zjawisko to, nazwane przez ekspertów z Międzynarodowego Instytutu Etyki Relacyjnej im. Św. Mikołaja z Miry Syndromem Prezentowej Pustki Egzystencjalnej (SPEP), nie jest błahostką. To symptom głębokiej choroby toczącej tkankę społeczną, zwiastun cywilizacji, która zapomniała, jak dawać.

W mrocznych zakamarkach cyfrowej ery, gdzie ludzkie więzi rozciągnięte są do granic wytrzymałości na światłowodach obojętności, rodzi się nowa, przerażająca plaga. Syndrom Nokturnalnej Pustki Komunikacyjnej (SNPK) – tak eksperci z Międzynarodowego Instytutu Etyki Komunikacyjnej w Genewie ochrzcili stan paraliżującego lęku, który ogarnia jednostkę, gdy jej partner udaje się na spoczynek bez fundamentalnego, cywilizacyjnego gestu: wiadomości z życzeniem dobrej nocy. Czy ten z pozoru błahy komunikat jest ostatnim bastionem przyzwoitości w świecie zdominowanym przez efemeryczne relacje? Czy jego brak to cichy zwiastun apokalipsy związku?

Współczesny dyskurs międzyludzki coraz rzadziej przypomina szlachetną wymianę myśli, a coraz częściej pole bitwy, na którym amunicją nie są już fakty, lecz naprędce przyswojone terminy psychologiczne. Obserwujemy z niepokojem narodziny nowego, zatrważającego fenomenu – Syndromu Językowej Amunicji Terapeutycznej (SJAT). Prosta niezgoda w kwestii wyboru restauracji na kolację potrafi dziś w mgnieniu oka przerodzić się w oskarżenie o „gaslighting”, a zwrócenie uwagi na niedociągnięcia w domowych obowiązkach kwitowane jest etykietą „toksycznej presji”. Czy jesteśmy świadkami ostatecznego upadku logiki na rzecz emocjonalnego szantażu ubranego w pseudonaukowy kostium?

Z niekłamanym niepokojem obserwuję postępującą erozję fundamentów, na których opierała się nasza cywilizacja. Cnoty takie jak ambicja, dążenie do wielkości i skromność w ocenie własnych dokonań, zdają się odchodzić do lamusa, niczym przebrzmiałe arie w operze zdominowanej przez kakofonię banału. W ich miejsce wkracza nowe, przerażające zjawisko, które ochrzciłem mianem Syndromu Euforycznego Banału (SEB). Jest to stan, w którym najbardziej prozaiczne czynności, takie jak przygotowanie kanapki czy wyniesienie śmieci, urastają do rangi heroicznych czynów, godnych publicznego aplauzu i cyfrowych laurów. Czyżbyśmy jako społeczeństwo zatracili już zdolność odróżniania prawdziwego osiągnięcia od zwykłej, codziennej egzystencji?